Tağşiş cezaları 2026: 5996 sayılı Kanun'da üretici, ithalatçı ve satıcının sorumluluğu

2026'da ilk ihlalde üretici ve ithalatçıya gelirin yüzde biri oranında, yaklaşık 474 bin ile 4,74 milyon TL arasında ceza uygulanıyor. Tekrarda sınırlar büyüyor. Kim neden sorumlu, tablo hâlinde.

Gıdada taklit ve tağşiş yapan üretici ve ithalatçıya 2026'da ilk ihlalde yıllık gayri safi gelirin yüzde biri oranında idari para cezası uygulanır; bu tutar yaklaşık 474 bin TL'nin altına inmez, 4,74 milyon TL'yi geçmez. Tarım ve Orman Bakanlığı, aktöre ve tekrara göre değişen 2026 aralığını 47.397 TL ile 18.963.571 TL olarak açıklıyor. Üç yıl içinde ikinci tekrarda üretici ve ithalatçı için para cezası adli niteliğe döner ve sektörden men gündeme gelir.

2026'da taklit ve tağşiş cezası ne kadar?

Ceza 5996 sayılı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde düzenlenir. Hesaplama usulü ise 16 Nisan 2021 tarihli Gıda ve Yemlerde Taklit ve Tağşiş Fiili ve İdari Para Cezalarının Hesaplanmasına Dair Yönetmelik'tedir.

Aktörİlk ihlalÜç yıl içinde ilk tekrarÜç yıl içinde ikinci tekrar
Üreten ya da ithal edenGelirin %1'i; yaklaşık 474 bin - 4,74 milyon TLGelirin %1'i; yaklaşık 948 bin - 9,48 milyon TL1.000 - 3.000 gün adli para cezası ve 5 - 10 yıl sektör faaliyetinden men
Kendi adı ya da unvanıyla piyasaya arz edenGelirin %1'i; yaklaşık 474 bin - 4,74 milyon TLGelirin %1'i; yaklaşık 948 bin - 9,48 milyon TLGelirin %1'i; yaklaşık 1,9 milyon - 18.963.571 TL
İzlenebilirliğini sağlamadan arz eden perakendeciGelirin %1'i; 47.397 TL - yaklaşık 4,74 milyon TLKabahatler Kanunu'nun tekerrür hükümleriKabahatler Kanunu'nun tekerrür hükümleri

Tablodaki rakamların kaynağı şudur: 47.397 TL ve 18.963.571 TL Bakanlığın 2026 için yayımladığı aralığın uçlarıdır. İlk ihlaldeki 474 bin ile 4,74 milyon TL, Gıda ve Kontrol Genel Müdür Yardımcısının Şubat 2026'daki açıklamasına dayanır. Aradaki basamaklar Kanun'un "bir katı artırılarak" hükmü ve Yönetmelik'teki oranlarla hesaplanmıştır. Alt ve üst sınırlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranıyla güncellenir, bu yüzden geçerli tutarı fiil ve karar tarihine göre kontrol etmek gerekir.

Ceza nasıl hesaplanır?

Yönetmeliğin 5. ve 6. maddeleri hesabı şöyle kurar:

  • Esas alınan gelir: Fiilden önceki mali yıl sonundaki yıllık gayri safi gelir. Bu hesaplanamıyorsa fiil tarihine en yakın mali yıl sonu esas alınır.
  • Gayri safi gelirin karşılığı: Bilanço esasına göre defter tutanlarda brüt satışlardan satış indirimleri düşülür. İşletme hesabı esasında dönem hasılatına bakılır.
  • Sınırlar: Yüzde birlik tutar alt sınırın altında kalırsa alt sınır, üst sınırı aşarsa üst sınır uygulanır.
  • Yeni işletme: Faaliyete yeni başlama gibi nedenlerle gelir tespit edilemiyorsa ceza alt sınır üzerinden verilir.

Para cezasının dışında ne olur?

İşletme açısından para cezası çoğu zaman en görünür ama tek sonuç değildir:

  • Ürün: 40/l'ye göre ürüne el konur ve masrafı sorumlusuna ait olmak üzere piyasadan toplatılır. Piyasaya arz dışında değerlendirilemeyen ürün imha edilir, değerlendirilebilen ürünün mülkiyeti kamuya geçirilir.
  • Kamuoyu duyurusu: Firma, marka, ürün ve parti bilgisi Bakanlığın listesinde yayımlanır. Süreç taklit ve tağşiş listesi nasıl oluşur yazısında anlatılıyor.
  • Sağlık riski: Gıda kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokuyorsa 40/a devreye girer. Bu bent 1 - 5 yıl hapis ve 1.000 - 5.000 gün adli para cezası öngörür; üç yıl içinde tekrarında 5 - 10 yıl sektörden men eklenir.
  • Beyan uyumsuzluğu: Etiketteki beyan ile içerik ve analitik değerlerin uyuşmaması 40/k kapsamında ayrıca yaptırıma bağlanmıştır.

Para cezası otuz gün içinde ödenir. Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesi, idari para cezasına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza yoluna başvurmayı düzenler. Yönetmelik'in 5. maddesine göre dava açılmış olması tekerrür hükümlerinin uygulanmasını engellemez.

Üretici, ithalatçı ve satıcı neyden sorumlu?

AktörYükümlülükDikkat edilecek nokta
ÜreticiMevzuata uygunluk, doğrulama, kayıt, izlenebilirlik (madde 22 ve 24)Hammaddedeki sorun, üretilen ürüne taşındığında muhatap üreticidir
İthalatçıÜretici ile aynı basamakta sorumlulukYurt dışındaki tedarikçinin tankında olan biten ithalatçının dosyasına girer
Kendi markasıyla arz edenFason üretilmiş olsa da kendi adıyla arz ettiği üründen sorumlulukFason üreticinin beyanı sorumluluğu devretmez
Perakendeciİzlenebilirliği sağlamak, tedbirlere uymakYaptırım metni, izlenebilirliğini sağlamadan arz edeni hedefler

Kanun'un 22. maddesi, gıda güvenilirliği şartlarına uymadığını değerlendirdiği ürün için işletmeciye toplatma işlemlerini derhâl başlatma ve Bakanlığı bilgilendirme yükümlülüğü de getirir. Kayıtların güncel tutulması ve istendiğinde sunulması aynı maddede düzenlenir.

"Bilmiyordum" demek yeterli mi?

Sorunun tedarikçiden geldiğini söylemek yaptırımı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. 40/l metni üreten, ithal eden ve kendi adıyla arz eden işletmeciyi muhatap alır ve metinde "bilerek" koşulu geçmez. Yönetmelik de işletmecilerin ürettikleri, ithal ettikleri ve kendi adlarıyla arz ettikleri ürünlerin mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğunu yazar.

Parti bazlı ölçüm kaydının işe yaradığı yer başkadır:

  1. Sorunun hangi partilerde olduğunu gösterir ve toplatmanın kapsamını belirlemeye yardım eder.
  2. Kanun'un istediği doğrulama çalışmasının yapıldığını belgeler.
  3. Tedarikçiye karşı sözleşmeden doğan talepler için dayanak sağlar; bunun için giriş kaydı ve şahit numune birlikte gerekir.
  4. İdari yaptırıma karşı başvuruda sunulacak olguları somutlaştırır.

Kaydın somut bir dosyada ne kadar ağırlık taşıyacağını önceden söylemek mümkün değildir. Değerlendirme hukuk danışmanıyla yapılmalıdır.

Tutarlar artacak mı?

Bakanlık yetkilisi Şubat 2026'da üst sınırları yukarı taşıyacak yeni bir kanun değişikliği üzerinde çalışıldığını söyledi. Kanun'un güncel metninde 40/l bendi 2020'deki 7255 sayılı Kanun'la gelen hâliyle duruyor; son değişiklik olan 7584 sayılı Kanun farklı maddelere dokundu. Yıl sonuna doğru yeni düzenleme ve 2027 yeniden değerlemesi takip edilmelidir.

Ölçüm kaydı bu tabloda nereye oturur?

Deeptrace'in Molevex, Olivex ve Beevex çözümleri hammaddeyi ve dökme ürünü karışıma girmeden ölçer, sonucu parti numarasıyla kaydeder. Bu kayıt yaptırımı ortadan kaldırmaz ve resmî analizin yerine geçmez; sorunlu partinin zincire girmesini önlemeye ve şüpheli partiyi laboratuvara yönlendirmeye yarar. Saha sonucunun değeri için saha ölçümü mü, laboratuvar mı yazısına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

Görüşme talebi

Ürününüz için doğru yöntem, ürünün kendisinden çıkar.

İlk görüşmede ürün grubunuz, üretim akışınız ve doğrulamanın yapılacağı noktalar değerlendirilir; işaretleme ya da analiz için yöntem önerilir.

Görüşme talep edin